
Ze względu na fakt, że dane uzyskane drogą wywiadu nie pozwalają na wiarygodną ocenę poziomu ekspozycji biernej na dym tytoniowy, w 1996 roku w ramach grantu przyznanego przez KBN, we współpracy z dr med. W. Hanke oraz prof. dr hab. med. J. Suzinem, rozpocząłem badania z zastosowaniem biologicznego biomarkera nikotyny - kotyniny, będącej metabolitem nikotyny oznaczanym w moczu i surowicy ciężarnych. W tej pracy wraz z zespołem epidemiologów i statystyków podjąłem się zadania obiektywnej oceny wpływu ekspozycji biernej kobiet ciężarnych na dym tytoniowy (ETS), mierzonej za pomocą poziomów kotyniny w moczu i surowicy krwi, na wybrane parametry przypływów krwi w naczyniach łożyska i płodu oraz na wybrane parametry biometryczne płodu i noworodka. W badaniu prospektywnym, poprzez obiektywną ocenę poziomu ekspozycji na ETS, wykorzystując biomarkery narażenia, dostarczono dowodów na wczesny (20-24 tydzień ciąży) negatywny wpływ takiej ekspozycji na wskaźniki przepływu krwi w tętnicy pępowinowej i związanego z tym ograniczonego wzrostu płodu (hipotrofii płodu). Po raz pierwszy na gruncie polskim dostarczono także dowodów, że ekspozycja na ETS u niepalących kobiet w ciąży także może powodować wymierne obniżenie masy urodzeniowej noworodków. Stwierdzono również, że wartość parametru BPD (bi-parietal diameter) w USG płodu jest odwrotnie proporcjonalna do stężeń kotyniny we krwi matki. Przeprowadzone badania potwierdziły hipotezę, że ekspozycja płodu na składniki dymu tytoniowego negatywnie wpływa na wzrost płodu już w 20-24 tygodniu ciąży. W tym samym badaniu wykazałem istotną pozytywną zależność pomiędzy wskaźnikiem S/D (Systolic/Diastolic index) oraz poziomem kotyniny w surowicy matki co wskazuję, że ekspozycja matki na składniki dymu tytoniowego istotnie pogarsza przepływ krwi w tętnicy pępowinowej co z kolei może być jedną z przyczyn występowania hipotrofii płodu u matek narażonych na ETS. Prace powstałe w trakcie realizacji Grantu KBN opublikowałem m.in.: w International Archives of Occupational and Environmental Health (2003,76,8:614-620), American Journal of Perinatology (2005,22:42-47), (Praca wybrana do publikacji w 2006 Year Book of Obstetrics, Gynecology and Women’ Health; Wydawnictwo Mosby, Elsevier Health Science, USA.) oraz w Ginekologii Polskiej, Alkoholizm i Narkomania i w postaci wielu streszczeń zjazdowych m.in.: w Journal of Perinatal Medicine. Badania dotyczące wpływu środowiskowej ekspozycji na dym tytoniowy kobiet ciężarnych z wykorzystaniem biomarkerów ekspozycji umożliwiły obiektywną ocenę negatywnej roli palenia w tym palenia biernego na wzrost płodu in utero oraz określiły prawdopodobny patomechanizm prowadzący do tych zmian.