Projekt zamawiany MNiSW, nr rejestracyjny Nr. PBZ-MeiN-8/2/2006 (umowa nr K 140/P01/2007/1.3.1.2).
Zadanie 1.3.1.2 „Ocena stężenia wybranych cytokin w wydzielinie szyjkowo-pochwowej u kobiet ciężarnych jako wczesny wskaźnik ryzyka wystąpienia nieprawidłowego przebiegu ciąży”.
Kierownik zadania badawczego: dr hab. med. Jarosław Kalinka
Kierownik projektu: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke 2007-2009
Jednym z najistotniejszych czynników prowadzących do wystąpienia porodu przedwczesnego jest infekcja wstępująca wywołana przez nieprawidłową florę bakteryjną dolnych dróg rodnych. Ocenia się, że ta przyczyna jest odpowiedzialna za około 40-50% samoistnych porodów przedwczesnych. Mechanizmy doprowadzające do powikłań położniczych związanych z infekcją dróg rodnych w czasie ciąży nie są obecnie dostatecznie poznane. Ostatnie badania wskazują, że obecność w wydzielinie szyjkowo-pochwowej wielu cytokin m.in: IL-6, IL-1α i β, IL-8 i TNFα towarzyszy infekcji subklinicznej poprzedzającej wystąpienie porodu przedwczesnego o kilka tygodni, a ich ocena może stanowić wczesny marker wystąpienia nieprawidłowego przebiegu ciąży. Polimorfizm genów warunkujących produkcję i wydzielanie cytokin może być dodatkowym czynnikiem odpowiedzialnym za zróżnicowaną odpowiedź organizmu matki i dziecka na infekcje, co skutkuje różnym narażeniem poszczególnych ciężarnych na wystąpienie porodu przedwczesnego (Kalinka J, Bitner A: Ocena związku polimorfizmów genów kodujących wybrane cytokiny z występowaniem porodu przedwczesnego w populacji kobiet polskich. Ginekologia Polska. 2009, 80: 111-117). Istotnym, nie do końca wyjaśnionym czynnikiem wpływającym na ryzyko wystąpienia porodu przedwczesnego jest też interakcja pomiędzy czynnikami genetycznymi matki (polimorfizm genów kodujących cytokiny) a czynnikami środowiskowymi (BV, infekcje bakteryjne). Istnieją pojedyncze doniesienia wskazujące, że występowanie czynników środowiskowych takich jak BV u kobiet ciężarnych z istniejącą predyspozycją genetyczną istotnie zwiększa ryzyko nieprawidłowego zakończenia ciąży.
Celem pracy jest ilościowa ocena wybranych cytokin (IL-1β, IL-6, IL-8, IL-10, antagonisty receptora IL-1 i IL-18) w wydzielinie szyjkowo-pochwowej kobiet ciężarnych, jako wczesnego markera wystąpienia porodu przedwczesnego. Ocena profilu cytokin w wydzielinie szyjkowo-pochwowej oraz określenie związku pomiędzy stężeniem cytokin a mikrobiologią pochwy może przyczynić się do wyjaśnienia wczesnych mechanizmów prowadzących do wystąpienia porodu przedwczesnego. Określenie związku między nieprawidłową florą bakteryjną dolnych dróg rodnych w czasie ciąży, polimorfizmem genów kodujących wybrane cytokiny oraz stężeniem wybranych cytokin w wydzielinie szyjkowo-pochwowej a ryzykiem wystąpienia porodu przedwczesnego może umożliwić wczesną identyfikację kobiet narażonych na urodzenie wcześniaka oraz przyczynić się do zmniejszenia wcześniactwa i jego negatywnych skutków.
W ramach badania prospektywnego, kohortowego obejmującego około 300 kobiet ciężarnych między (20 a 24 tygodniem ciąży), w Klinice Perinatologii UM trwają obecnie badania łączące mikrobiologiczną oceny flory bakteryjnej dróg rodnych, ocenę stężenia badanych cytokin wydzielinie szyjkowo-pochwowej, a także prowadzona jest także analiza polimorfizmów w genach matki i płodu kodujących wybrane cytokiny (m.in.: polimorfizm IL1B+3953 w genie kodującym interleukinę 1, polimorfizm IL-6 G(-174)C w genie kodującym interleukinę 6, polimorfizm TNF A G–308A i TNF B G+368C, i inne). Rekomendacje dotyczące badań genetycznych w poszukiwaniu predyspozycji do porodu przedwczesnego wskazują na konieczność zaplanowania badania z uwzględnieniem interakcji gen-gen i gen-środowisko oraz, co bardzo istotne, wzięcie również pod uwagę genetycznych zależności pomiędzy matką a płodem (Kalinka J, Bitner A: Ocena związku polimorfizmów genów kodujących wybrane cytokiny z występowaniem porodu przedwczesnego w populacji kobiet polskich. Ginekologia Polska. 2009, 80: 111-117 i Bitner A, Kalinka J: IL-1beta, IL-6 promoter, TNF alfa promoter and IL-1RA genes polymorphism and the risk of preterm delivery due to preterm premature rupture of membranes in the population of Polish women.Archives of Medical Science. 2010 – praca przyjęta do druku.
Do chwili obecnej uzyskano materiał od ok. 180 kobiet i noworodków.